فرآيند دولوميتي شدن:
دولوميت داراي فرمول CaMg(Co۳)۲ است. بلورهاي آن بصورت رمبوئدرال يا لوزي شكل است. به دولوميت هايي كه بصورت اوليه رسوب مي نمايند، پروتودولوميت مي گويند ولي اكثر دولوميت هاي امروزي ثانويه هستند. انواعي كه در مراحل اوليه دياژنز تشكيل مي گردند، سين ژنتيك و آنهايي كه در مراحل پاياني تشكيل مي شوند اپي ژنتيك ناميده مي شوند. بافت دولوميت به دو صورت ايديوتوپيك (سطوح بلوي لوزي شكل) و اگزنوتوپيك (بلورهاي بدون شكل و نامنظم) مي باشد.
دولوميت بصورت اوليه خيلي كم تشكيل مي شود. در آب دريا Ca۲+ , Mg۲+ وجود دارد كه شعاع يوني Mg كوچكتر است و لذا تمركز بار در اطراف Mg بيشتر مي شود و به همين دليل عمل هيدراتاسيون يا تمركز مولكول هاي آب در اطراف Mg بيشتر مي شود. اين عمل دسترسي يون Mg به Co۳۲- را كمتر مي كند. يکي از اثرات مهم دولوميتي شدن افزايش تخلخل ( ۱۳% تخلخل ) است.
سه عامل باعث عدم تشكيل دولوميت در آب دريا بصورت اوليه مي شود كه عبارتند از:
● هيدراتاسيون يون منگنز
● فعاليت يوني كم كربنات
● فعاليت يوني بالاي آب دريا
در شرايط مناسب نسبت Mg/Ca زياد شده و دولوميت تشكيل مي گردد كه اين شرايط شامل:
● خروج کلسيم بصورت ژيپس يا كاني هاي تبخيري
● مخلوط شدن آب دريا با ۳۰% آب شيرين جوي
نداشتن فسيل، فقدان بافت بيوکلاستيک، فقدان اووليت در دولوميت ها و اين که هيچ موجود زنده اي از خود دولوميت ترشح نمي کند، نشانه منشأ ثانويه دولوميت است.
مدل هاي دولوميتي شدن:
مدل تراوش و نفوذ (نشتي- برگشتي) كه نسبت Mg/Ca سيالات در مرداب ها و زير پهنه هاي جذر و مدي و سبخاها در اثر تبخير افزايش يافته و اين نسبت بالا در زير زمين بر اثر اختلاف چگالي با آب هاي درون حفره اي دريايي كاهش مي يابد.
مشخصه اين دولوميت ها همراه بودن آنها با سنگ هاي تبخيري است.
مدل سبخا
اين محيط مناسبترين محيط تشکيل دولوميت است. در اين مدل نيز دولوميت ها همراه با رسوبات تبخيري همراهند.
مدل مخلوط شدگي
در اين مدل كه با تبخيري ها همراه نيست، مخلوط شدن آب هاي جوي و دريائي را داريم.
مدل پائين رفتن سطح آب دريا
در اين محيطها سطح آب دريا پيوسته در حال پائين رفتن است و دولوميت در بخش هاي بالا آمده تشكيل مي گردد.
مدل تدفيني
دراين مدل در اثر فشار وزن رسوبات آبهاي درون حفره اي غني ازمنگنز و درون شبكه اي كاني هاي رسي منيزيم دار آزاد شده و به بخش هاي با فشار پائين حركت مي نمايند. دولوميت هاي تشكيل شده در اين منطقه درشت بلور هستند. اين دولوميت ها چون با محلول هاي گرمابي همراه هستند لذا با كاني هاي سولفيدي ديده مي شوند.
از مشكلات ايجاد دولوميت در محيط دفني عدم وجود يك منبع مدام سيال در اين محيط ها مي باشد.
مصارف دولوميت :
دولوميت به عنوان منشاء CaO و MgO در صنايع ذوب فلزات (آهني و غيرآهني)، كشاورزي(به عنوان کود و تنظيم کننده خاک، تهيه منگنز از آب دريا، صنايع نسوز( آجر شاموتي، سيمان سازي و...)، شيشه سازي، صنايع ساختماني (کاشي سازي، شفته ريزي و...)، پرکننده در لاستيک، لاک سازي، رنگ سازي، سراميک، كشاورزي به عنوان كود و تنظيم كننده خاك و استفاده از دولوميت در تهيه منگنز از آب دريا استفاده مي شود.